Natuursteen informatie
Algemene informatie natuursteen
De hoofdgroepen zijn:
Stollingsgesteenten Sedimentgesteenten Metamorfe gesteenten.
1 Stollingsgesteenten
Stollingsgesteenten zijn eenvoudig gezegd ontstaan door afkoeling en stolling van
vloeibaar gesteente. Dit kan zowel in als op de aardkorst plaatsvinden. Wanneer
het vloeibaar gesteente in de aardkorst afkoelt (magma) ontstaan dieptegesteenten.
En wanneer het vloeibaar gesteente uit de aardkorst treedt (lava) en afkoelt,
ontstaan uitvloeiingsgesteenten. Als tussenvorm kan magma ook stollen in spleten
of breuklagen in de aardkorst; dan spreken we van ganggesteenten.
• Dieptegesteenten
Dieptegesteenten zijn geleidelijk afgekoeld en onder grote, constante druk gevormd.
Dit resulteert in grofkorrelige gesteenten, met duidelijk waarneembare kristallen.
Uiterlijk en samenstelling van dieptegesteenten zijn regelmatig, maar stenen onderling
kunnen sterk in uiterlijk verschillen.
Tot deze groep behoren bijvoorbeeld de granieten.
• Uitvloeingsgesteenten
Magma kan uit het binnenste van de aarde aan het aardoppervlak komen, wat we
dan lava noemen. Na bijvoorbeeld een vulkaanuitbarsting zal de lava snel afkoelen
en verharden. Deze stenen bevatten geen of bijna geen kristallen. Luchtbelinsluitingen
kunnen voorkomen. Uitvloeiingsgesteenten zijn meestal gelijkmatig van uiterlijk
en samenstelling.
Tot deze groep behoren bijvoorbeeld de trachieten en basalten.
2 Sedimentgesteenten
Sedimentgesteenten zijn ontstaan in rivieren en zeeën. Er zijn twee soorten: afzettingsgesteenten
en neerslaggesteenten.
• Afzettingsgesteenten.
Afzettingsgesteenten zijn ontstaan door het afzetten van klei-, zand- of kalklagen
die vervolgens zijn versteend. Deze klei of zand kan afkomstig zijn van geërodeerde
natuursteen, de kalk van schaaldiertjes, koraal e.d. Tot de afzettingsgesteenten
behoren de kleistenen, zandstenen en sommige kalkstenen (zie ook
neerslaggesteenten).Kleistenen zijn uit klei gevormd. Ze worden in de natuursteensector
niet gebruikt, maar vormen de basis voor leistenen. Zandstenen zijn
uit zand gevormd en hebben een poreuze structuur. Kalkstenen zijn uit kalk gevormd.
De fossielen die vaak in deze stenen worden gevonden, vertellen iets
over de herkomst van het kalk.
• Neerslaggesteenten.
Neerslaggesteenten zijn ontstaan door het neerslaan van kalk uit met kalk verzadigd
water. Sommige kalkstenen behoren tot deze groep (zie ook afzettingsgesteenten).
In het algemeen is het uiterlijk van kalkstenen die zijn ontstaan uit
neergeslagen kalk fijner gelaagd dan kalkstenen die door afzetting zijn ontstaan.
Ook dit type kalksteen kan fossielen bevatten.
3 Metamorfe of omvormingsgesteenten
Door bewegingen in de aardkorst, ontstaan bijvoorbeeld bergketens en zeetroggen.
Tijdens de vorming hiervan kunnen reeds gevormde stollings- of sedimentgesteenten
worden blootgesteld aan extreme druk en/of hoge temperaturen.
Daardoor ondergaan deze gesteenten een gedaanteverwisseling of metamorfose.
Hierdoor veranderen zowel het uiterlijk als de eigenschappen. Enkele voorbeelden
van metamorfoses:
kalkstenen in marmers
kleisteen in leistenen
zandstenen in kwartieren